Bilim, Emek ve Özveriyle Yükselen Üniversite...

Farklı Kuraklık Uygulamalarının Kayısıdaki Etkilerinin Belirlenmesi Projesi 

​​​​​​​Küresel iklim değişikliği ile birlikte meydana gelecek olası su sorununda kayısı yetiştiriciliği ile ilgili bilimsel çalışmalar Malatya Turgut Özal Üniversitesi’nde başladı. TÜBİTAK ARDEB Projeleri Destekleme Programı’na alınan “Farklı Kuraklık Uygulamalarının Kayısıdaki Etkilerinin Belirlenmesi” projesi ile birlikte çalışmalara başlandığı duyuruldu.

Malatya Turgut Özal Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Karlıdağ’ın yürütücülüğünü üstlendiği Farklı Kuraklık Uygulamalarının Kayısıdaki Etkilerinin Belirlenmesi” başlıklı projesi TÜBİTAK ARDEB Projeleri Destekleme Programı 1001 çağrıları kapsamında desteklenmeye hak kazandı. Projede, Bahçe Bitkileri Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Tuncay Kan’ın yanı sıra Selçuk Üniversitesinden 5 öğretim üyesi ve Harran Üniversitesinden de 1 öğretim üyesi araştırmacı olarak görev alacak.

Özellikle son yıllarda tüm dünyada önemli bir sorun haline gelen ve dolayısıyla bilim insanları tarafından da ilgi gören küresel iklim değişikliği ve bunun bir sonucu olan su kıtlığının kayısı yetiştiriciliğinde önümüzdeki dönemde meydana getirebileceği sorunlara ve bu sorunların çözümlerine odaklanan projede 4 önemli hedefe ulaşılmasının hedeflendiği belirtildi. Su stresinin sonucu olarak kayısıda meydana gelecek biyolojik, morfolojik, fizyolojik ve biyokimyasal tepkilerin belirlenmesi, Farklı dönem ve şekillerde uygulanan su stresine karşı kayısı çeşitlerinin tepkilerinin ortaya konulması ve stres dönemlerinin çeşitlere göre hasar oranları belirlenerek çeşitlerin tolerans sıralamasının oluşturulması, Hacıhaliloğlu kayısı ağaçlarının hasat sonrası dönemde uygulanan su stresinden en az veya en çok etkilendiği uygulama ortaya konularak hasattan sonra uygun sulama zamanının tespiti ile Su stresine ve stres sonrası sulamaya kayısı çeşitlerimizin verdiği tepkilere göre kuraklığa toleranslı çeşit ve/veya anaç olarak değerlendirilebilmesi hedeflerinin inceleneceği aktarıldı.

Projeyle ilgili bazı detaylara değinen Prof. Dr. Hüseyin Karlıdağ, “ Dünyanın büyük bir çoğunluğunda olduğu gibi Malatya’da da küresel iklim değişikliğinin etkileri ortaya çıkmaya başlamış ve hem yıllık toplam yağış miktarında azalma, hem de yağış dağılımda değişimler meydana gelmiştir. Malatya’nın uzun yıllar, ve 1995 sonrası yağış istatistikleri incelendiğinde durum açık bir şekilde görülebilmektedir. Uzun yıllar istatistiklerine göre Malatya’nın yıllık toplam yağış miktarı 374.9 mm iken 1995’den sonraki 24 yıl içerisinde 15 yıl uzun yıllar ortalamasının altında yağış gerçekleşmiştir. Ayrıca, yaz aylarında sadece 5 yıl uzun yıllar ortalamasının üstünde yağış olmuş, kalan 19 yıl meydana gelen yağış ortalamanın altında olmuştur” diyerek küresel iklim değişikliğinin Malatya üzerindeki mevcut etkilerini vurguladı.

Ayrıca, “Malatya’da kayısı yetiştiriciliği yapılan alanlarda yaz döneminde, istenen zamanda ve miktarda sulama suyu günümüzde dahi bulunamamakta buna bağlı olarak üreticiler bazı yıllar 2-3 sulama ancak yapabilmektedir. Su sorununun önümüzdeki yıllarda ülkemizde ve özellikle Malatya’da daha şiddetli olacağı çeşitli bilimsel çalışmalarla öngörülmektedir.  Proje çıktıları sayesinde, mevcut su varlığı ile optimum verim ve kaliteye ulaşmak için sulama uygulamalarının hangi dönemde yapılması gerektiği ayrıca, ülkemizde yetiştiriciliği yapılan çeşitlerin hangilerinin veya hangilerinin kurak koşullara karşı daha tolerant olduğu ortaya konulacaktır.” diyerek projenin öneminden bahsetti.

Prof. Dr. Karlıdağ, projelerin gerçekleşmesi ve akademik çalışmalarından dolayı başta Rektör Prof. Dr. Aysun Bay Karabulut’a ve tüm çalışma arkadaşlarına teşekkür ederek, projelerini genişleterek yeni projeler üretme çabasında olduğunu belirtti.

2020 yılı 1. Çağrı döneminde 1001 programı kapsamında ülke genelinde sunulan 1964 proje önerisinden 1740’ı bilimsel değerlendirmeye alındı. Yapılan değerlendirme sonucunda 213 proje önerisi destek programına alındı.